








ئهنجامدانا ئهزموونێن 12 ئامادهیى، 50% ب نڤیسین و 50% ژى ب ههلبژارتن چاوا د ههلسهنگینى؟

هندى پهیوهندێ ب ئاستێ خواندنێ و رێژا دهرچوونێ ل قوتابخانهیێ ههى ل سالا 1951- 1952ێ ب ڤێ رهنگى بوویه:
رێز هژمارا قوتابییان دهرچووى ڤهماى دهرنهچووى رێژا دهرچوونێ
ئێكێ 44 30 2 12 68%
دووێ 25 24 . 1 96%
سیێ 19 16 2 *
چوارێ 20 12 5 3 60%
پێنجێ 13 8 2 3 63%
بهلێ ل سالا 1958- 1959ێ ب ڤى رهنگى بوویه:
رێز هژمارا قوتابییان دهرچووى ڤهماى دهرنهچووى رێژا دهرچوونێ
ئێكێ 34 31 3 91%
دووێ 37 29 2 6 78%
سیێ 38 30 8 79%
چوارێ 29 25 4 86%
پێنجێ- أ 27 18 9 70%
- ب 24 13 11 54% *
دهرچوویێن ئێكێ یێن سالا 1951- 1952
رێزا ئێكێ: دهرچوویا ئێكێ سوهام عهبدولقادر، دوباره فائیزه رهفعهت، دوباره عالیهحهسهن، موحیبه سهعید كۆما نمران (59). دهرچوویا دووێ مارگرێت حهنا، دوباره سوعاد رهئوف، دوباره فائیزه حهسهن كۆما نومرهیان 58، دهرچوویا سیێ بین هورمز، دوباره مارى شلیمهن كۆما نومرهیان 57. (شهش وانه)
رێزا دووێ: دهرچوویا ئێكێ: حهربیه عهبدولرهحمان، دوباره سومیه خهلیل، دوباره یسۆها مهدحهت، دوباره ئامال حسێن كۆما نومرهیان 59، دهرچوویا دووێ زوهدیه مهجید، دوباره فهوزیه حهمید كۆما نومرهیان 58، دهرچوویا سیێ شوكریه ئهحمهد كۆما نومرهیان 57.(شهش وانه).
رێزا سیێ: دهرچوویا ئێكێ سوعاد ئیبراهیم، دوباره سوعاد رهفعهت، سوعاد جاسم كۆما نومرهیان 77. دهرچوویا دووێ حهمدیه عهبدولرهزاق، دوباره رهوشهن حسێن كۆما نومرهیان 75. دهرچوویا سیێ فهزیله شهریف كۆما نومرهیان 74. (ههشت وانه)
رێزا چوارێ: دهرچوویا ئێكێ سوههیله محهمهد سالح، دوباره رهجاْ محێ دین كۆما نومرهیان 87. دهرچوویا دووێ مههدیار سهعید كۆما نومرهیان 86. دهر چوویا سیێ نهدیمه سهید سولتان كۆما نومرهیان 85. (نهه وانه)
رێزا پێنجێ: دهرچوویا ئێكێ ویداد مهدحهت كۆما نومرهیان 861، دهرچوویا دووێ راجیحه یهحیا كۆما نومریان 859، دهرچوویا سیێ خالیده رهفیق كۆما نومرهیان 741. (دهه وانه)
جهێ قوتابخانهیێ
ههروهكى سهیدا مهسعوود سهعید كو وى دهمى قوتابى ربوویه ل قوتابخانهیا سهرهتاییا كوڕان ل دهۆكێ ڤهدگێڕیت و ب دهستخهت ژى بۆ مه نڤیسیه، ههروهسان سهیدا سالح مهجید عهباس ژى ڤهدگێڕیت: دهمێ قوتابخانهیا سهرهتاییا كچان هاتییهدامهزراندن د ئاڤاهییهكێ نێزیكى قهسرا كهمبهرلاندى بوو، دووڤڕا ب سالهكێ هاتییهڤهگوهاستن بۆ خانیێ (بههجهت مهسكۆنى) كو جهێ وى نها دوكانن دكهڤنه بهرامبهرى خوارنگهها دنیا، پشتى دو سالان هاتییهڤهگوهاستن بۆ خانیێ حهجى حهسهنى ل تاخێ شێلێ كو نها ئهو جه دكهڤته پشت ئاڤاهیێ یوونس زاوى، پاشتر هاتییهڤهگوهاستن بۆ جهێ نهایێ قوتابخانهیا تاخێ شێلێ ئهوا ب قوتابخانهیا زهر دهێتهنیاسین، پاشتر هاتییه ڤهگوهاستن بۆ جهێ نها ب بازارێ چوارگۆشه (سوق المربع) دهێتهنیاسین،(8) ل دهستپێكا سالێن حهفتییان هاتییهڤهگوهاستن بۆ جهێ خواندنگهها گولستان ل گرێباسێ.
وهسان دیاره ههتا نێزیكى سالێن پێنجییان ڤێ قوتابخانهیێ ئاڤهییهكێ تایبهت ب خوه نهبوویه، لهوما بهردهوام دهاتهڤهگوهاستن، لهوما ل سالا 1946 قائیمهقامییا دهۆكێ ب نڤیسینا خوه یا هژمار 0023 ل رۆژا 1/7/1946 و ل دووڤ داخوازییا رێڤهبهرییا زانیارییا مووسلێ (مدیریه معارف الموصل) داخواز ژ كارگێڕیا تاپۆیا دهۆكێ كرییه ئهو جهێ دكهڤیته پشت ئاڤاهییێ قوتابخانهیا كوڕان یا دهۆكێ بیهَته رووپیڤكرن داكو بكهنه قوتابخانهیا كچان، وان ژى ل 26/1/1947 رازیبوونا خوه دیاركرییه و بڕیار دایه ڤهدیتنهكێ بۆ عهردێ ناڤبرى بهرههڤكهن، قائیمهقامییا دهۆكێ ژى ب نڤیسارا هژمار 929 ل 28/11/1947 نوونهرێ خوه بۆ ڤێ مهرهمێ دهسنیشانكرییه و داخواز ژ رهشید عهبدوللا رێڤهبهرێ سهرهتاییا كوڕان كرییه بهرههڤى ڤێ ڤهدیتنێ ببیت. ژڤان نڤیساران دیاردبیت ئهو ئاڤاهى دا كهڤیته نێزیك ئاڤاهیێ پهیمانگهها هونهرێن جوان یێ بهرى دهمهكى، بهلێ ل دووڤ گۆتنا سهیدا سالح مهجید كو ژ مامۆستایێن كهڤنێن دهۆكێ بوو ئهڤ ئاڤاهییه نههاتییهئاڤاكرن و ل دهستپێكا سالێن حهفتییان هاتییهڤهگوهاستن بۆ ئاڤاهیێ نوو كو ب قوتابخانهیا گولستان دهاتهنیاسین ل تاخێ گرێ باسێ.(9) نها پهیمانگهها كۆمپیۆتهرى د وى ئاڤاهیدایه.
ناڤێ قوتابخانهیێ
دهمێ ئهڤ قوتابخانهیه هاتیهدامهزراندن ب قوتابخانهیا دهۆكێ یا كچان (مدرسه دهوك للبنات)، یان ب قوتابخانهیا سهرتاییا دهۆكێ یا كچان (مدرسه دهوك الابتدائیه للبنات) هاتییه نیاسین، ل سالا خواندنێ 1962- 1963 قوتابخانهیهكا دى یا كچان ل دهۆكێ هاتییهڤهكرن و ئهڤ قوتابخانهیه ب قوتابخانهیا دهۆك یا ئێكێ یا سهرهتاییا كچان (مدرسه دهوك الاولى الابتدائیه للبنات) هاتییهناڤكرن و ل 12/2/1970 قوتابخانهیا سهرهتاییا كچان هاتییهناڤكرن.(10) ل سهردهمێ ب عهرهبیكرنا خواندنێ و ناڤێن كوردى یێن قوتابخانهیێ ل داویا سالێن حهفتێیان ب (مدرسه التأمیم الابتدائیه للبنات) هاتییهناڤكرن و پشتى سهرهلدانا 1991 ب (قوتابخانهیا سهرهتاییا شیلان یا كچان) هاتییه ناڤكرن.
رێڤهبهر و مامۆستایێن قوتابخانهیێ
ژبهركو تۆمارێن ئیدارا قوتابخانهیێ نهماینه و وهك دیاربووى ژى گهلهك گوڕانكارییان ل قوتابخانهیێ و جه و ناڤێ وێ روودایه لهوما ئهم نه شیاین ب دروستى ناڤێن رێڤهبهر و مامۆستایێن وێ دهسنیشانبكهین. سهیدایێ مهسعوود سهعید د دیدارهكێدا دبێژیت: یهكهمین رێڤهبهرا قوتابحانهیێ ست (بههیجه) بوو و خهلكا مووسلێ، پشتى هاتییهڤهگوهاستن بۆ خانیێ بههجهت مهسكۆنى (فاتیمه داوود) یا بوویه رێڤهبهرا قوتابخانهیێ. ل دووڤ گۆتنا سهیدا سالح مهجید ل سالێن چلان ست (پهنا ئیسماعیل) رێڤهبهرا قوتابخانهیێ بوو.(11)
ل دووڤ فهرمانهكا كارگێریا رێڤهبهریا زانیارییا مووسلێ ل حزیرانا 1946مامۆستایێن ژێرى: حهمدیه سهعید، رێجینه ئیسحاق، لوتفیا سلێمان، عامیره سلێمان، رێجینه حاى هارون ل قوتابخانهیێ ههبوون.(12)
ئهوا ژ ئهنجامێ دووڤچوونا مه د بادهكا قوتابخانهیێ دا ب دهستمهكهتى مامۆستایێن ژێرى د سالێن ئاماژهپێكریدا بهرامبهرى ناڤێن وان رێڤهبهرییا قوتابخانهیێ كریه:
1951- 1952 پهنا ئیسماعیل
1958- 1961 نهسرین فائق
1964- 1965 ناهیده سهعید (جێگرا رێڤهبهرى)
1965- 1966 سالمه عهلى ئهلسارى (جێگرا رێڤهبهرى)
1966- 1970 مائیده خهلیل
1970- 1971 جهلیله یوسف
ههروهسان سالا 1965- 1966 زێدهبارى رێڤهبهرێ دهستهكا فێركرنێ ژ (ئهدیبه یهعقوب، فائیزه ئهلنهجهفى، موعینه محهمهد عهلى سهردار، پیروز سهعید محهمهد و نهوال سهعید یهعقوب) پێك دهات.
ژێدهر و پهراوێز:
1- موسهدهق تۆڤى، ئێكهمین خواندنگهها سهرتاییا كچان ل دهۆكێ، كۆڤارا دهۆك، (هژمار 4- كانوونا ئێكێ 1998).
2- ئهڤ تۆماره نها ل قوتابخانهیا سهرتاییا شیلان هاتییه پاراستن.
3- موسهدهق تۆڤى، ئێكهمین قوتابخانهیا سهرتاییا كوران ل دهۆكێ، كۆڤارا دهۆك، (هژمار2-كانوونا دووێ 1998)، بپ 40- 41.
4- ههمان ژێدهرێ چوویى. مه ڤهكۆلینهكا بهرفرههتر ژ ئهڤا د كۆڤارا دهۆك دا هاتییه بهلاڤكرن دهربارهى یهكهمین خواندنگهها كوڕان یا دهۆكێ بهرههڤكرییه.
5- علی سیدو الگورانى، من عمان الى العمادیه، الگبعه الپانیه، (عمان- 1996)، ص 141.
* ب مهرهما پاراستنا ڤان ناڤان وهك بهلگهنامه چاوان د تۆمارا قوتابخانهیێ دا ب عهرهبى هاتینه وهك خوه مه ئیناینه خوارێ
6- ههموو ئهڤ پپَزانینه ئهنجامێ ڤهكۆلینا مهیه ل تۆمارا ئاماژه پێكرى.
7- بادهكا خواندنگههێ هژمار 108 ل پشكا دووسییهكان ل رێڤهبهریا گشتییا پهروهردێ ل پارێزگهها دهۆكێ.
* خویندكارهكێ پشكدارى د ئهزموونان دا نهكرییه.
* ژبلێ رێزا دووێ ئهنجامێن ههر چوار رێزێن دیتر یێن ههردو خولێن ئێكێ و دووێ یێن ئهزموونێن سهرێ سالێ نه.
8- دیدارهك دگهل سهیدا مهسعوود سهعید یاسین ل رۆژا 3/11/1998 ؛ دیدارهك دگهل سهیدا سالح مهجید عهباس 11/11/1998.
9- ههموو ئهو نڤیساره ل رێڤهبهرییا تاپۆیا دهۆكێ د پاراستینه.ههمان دیدار دگهل سهیدایێ رهحمهتى سالح مهجید عهباس.
10- مدیریه التربیه و التعلیم لمحافڤه دهوك- ژاتیه الابتدائی و الپانوی، بیان، العدد 50 و 18 ك/219، التاریخ 12/2/1970.
11- دیدارێن ئاماژهپێكرى د گهل ههردوو سهیدایان.
12- مدیریه معارف لواو الموصل، امر اداری، العدد 5477، التاریخ 14/6/ 1949.
*ئهڤ بابهته پشكهكه ژ پرۆژهیهكێ بهرفرهه بۆ نڤیسینا دیرۆكا پهروهرده و فێركرنىل پارێزگهها دهۆكێ هیڤیه ههر كهسێ بهلگهنهامهیهك یان وێنهیهك دهربارهى ڤى پرۆژهى ههبیت مه پێ ئاگههدار بكهت.
راستڤه بوو
تێبنى: ئهم پێدڤى هندهك وێنهیێن قوتابخانهیا شیلان و مامۆستایێن ههڤدیتن دگهل هاتییه كرن. زێدهبارى گوهۆرینا پهیڤا چایچى ب پیتێن زا ئهرهبى هاتییه نڤیسین
musediqtovi@yahoo.com
| June 2013 | ||||||
| Mon | Tue | Wed | Thu | Fri | Sat | Sun |
| 1 | 2 | |||||
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |